Hacı Bektaşı Veli (XIII.Yüzyıl)
XIII. yy.da yetişmiş ünlü bir düşünür ve gönül adamıdır. Horasan'ın Nişabur kentinde doğmuştur. Annesi Hatem Hatun, babası Seyyit İbrahim Sani'dir. Ve her ikisi de Türk soyundandır.Hacı Bektaş Veli'nin çeşitli kaynaklarda doğum ve ölüm tarihleri değişik gösterilmektedir. Bazı kaynaklarda doğumu 1248, Anadolu'ya gelişi 1270-1280 yıllan arası, ölümü ise 1337 olarak, bazı kaynaklarda ise doğumu 1209, ölümü 1271 olarak yazılmaktadır.
İlk eğitim ve öğrenimini Türkistan Piri Hoca Ahmet Yesevi kültür ocağından alarak, çok sayıda bilim adamının yetiştiği Horasan'da engin bir bilgi birikimine ve geniş bir dünya görüşüne sahip olmuştur.
Hacı Bektaşı Veli'nin Anadolu'ya gelişi, Anadolu Selçuklu Devleti'nin siyasi, ekonomik ve kültürel düzenin bozulduğu, yönetimde bölünmelerin ortaya çıktığı bir devreye rastlamaktadır. Hacı Bektaş Veli Kırşehir yöresindeki Suluca Karahöyük'e (Hacımköy) (Hacıbektaş) yerleşmiş, Orta Anadolu'yu dolaştıktan sonra Anadolu kültürünü, Anadolu insanının gelenek ve göreneklerini özümseyerek yeni bir bilim ve öğreti merkezi kurmuştur. Burada çok sayıda öğrenci de yetiştiren ve yeniçeri ocağının da piri olarak bilinen Hacıbektaş Veli Anadolu birliğinin sağlanmasına yardımcı olmuştur. Türk dili ve kültürünün yabancı etkilerden ve her türlü yozlaşmadan korunması çabalarını ömrü boyunca sürdürmüştür. Güzel sanatlara sevecenlikle bakmış, dergahında felsefelerini hayata geçirmiştir.
Hacı Bektaş Veli’nin hayatını anlatan “Velayetname” en önemli eseridir.
• İlimden gidilmeyen yolun sonu karanlıktır.
• Düşünce karanlığına ışık tutanlara ne mutlu.
• Eline, beline, diline sahip ol.
• Murada ermek sabır iledir.
• Araştırma açık bir sınavdır.
• Nebiler, Veliler insanlığa tanrının bir hediyesidir.
• Düşmanınızın dahi insan olduğunu unutmayınız.
• Hiç bir milleti ve insanı ayıplamayınız.
• Nefsine ağır geleni kimseye tatbik etme.
• İnsanın cemali sözünün güzelliğidir.
• Marifet ehlinin ilk makamı edeptir.
• Arifler hem arıdır, hem arıtıcı.
• Her ne ararsan kendinde ara.
• Bir olalım, iri olalım, diri olalım.
|
